tegast

Te gast in moslimlanden

Hoe is het leven in een land waar de islam de belangrijkste godsdienst is? Verschillende journalisten en wetenschappers hebben de sprong gewaagd en zijn op zoek gegaan naar de antwoorden op deze vraag. Antwoorden, dus meervoud. Want er is niet één antwoord, er is ook niet één waarheid. Dat moge duidelijk zijn uit alle de verhalen die deze auteurs en programmamakers hebben opgetekend.

------------------------------------------

Rudi Rotthier: De Koranroute, uit 2003

Dit boek laat de grote onderlinge cultuurverschillen tussen islamitische landen zien. Deze cultuurverschillen tussen moslimlanden blijken veel belangrijker te zijn dan de religieuze overeenkomsten.
Rotthier heeft voor dit boek de Bob den Uyl Prijs 2004 ontvangen.

"Ruim dertien maanden reisde Rudi Rotthier in opdracht van De Morgen door moslimgebied, niet op zoek naar theologische discussies maar naar gelovigen:

• de desolate muurklevers in de Franse havenstad Marseille;

• de bijgelovige fuifnummers in het Indonesische Yogyakarta;

• de sharia-enthousiastelingen in Nigeria;

• de rücksichtsloze regelneven in Saoedi-Arabië;

• de neo-hippies van Teheran die dwepen met de vrije liefde en fantaseren over naaktstranden;

• de getergden en de trotsen in de Emiraten;

• de bevreesden en de vrijgevochtenen in Libanon;

• de hongerlijders van Bangladesj.

De verscheidenheid onder de gelovigen is adembenemend, maar behalve door het geloof zijn moslims tegenwoordig ook met elkaar verbonden door een gevoel van malaise en crisis.“

---------------------------------------------------

Jan Leyers: De weg naar Mekka, uit 2007

“Staan we voor een clash tussen het Westen en de islam? Of maken we alleen de groeistuipen mee van een snel globaliserende en multiculturele wereld? Jan Leyers ging op zoek naar een antwoord.

Het verhaal begint in Córdoba, ooit de hoofdstad van Moors Spanje. Het einddoel is Mekka, voor alle moslims de heiligste plek ter wereld. Daartussen ligt een spannende tocht langs de vele plaatsen waar de geheimen van de islam verborgen liggen: Casablanca en Fez, het dreigende Algiers, Tripoli en Caïro, het mysterieuze Damascus, Istanbul en het kruitvat Teheran.

Jan Leyers bezoekt moskeeën, badhuizen en Koranscholen, dringt door tot bij het hoofd van de Moslimbroederschap en voert onthutsende gesprekken met ayatollahs en bedoeïenen, schoolmeisjes en terroristen. Gaandeweg komt hij erachter wat er leeft en broeit in de islamitische wereld, wat moslims en westerlingen bindt en waar hun wegen scheiden.

De weg naar Mekka is een diepgaand en meeslepend verslag van een reis door een wereld die weinigen kennen, die velen angst inboezemt en waar niemand onveranderd uit terugkeert.”

Canvas heeft dit verhaal van Leyers in tien delen op televisie uitgezonden.

------------------------------------------------------------------------------------------

Bregtje van der Haak: Femmes fatales: Arabische vrouwen aan de top

Onder leiding van de jonge ambitieuze koning Mohammed VI moderniseert,emancipeert en democratiseert Marokko in rap tempo.

Een nieuwe familiewet geeft vrouwen meer rechten. In het strafrecht en arbeidsrecht is de gelijkheid van mannen en vrouwen doorgevoerd. In het parlement zitten inmiddels 35 vrouwen en in het hele land is een sterke toename van vrouwen in invloedrijke functies te zien.

Programmamaker Van der Haak portretteert een voorhoede van hoogopgeleide dames: een bankier, een directeur van een betonbedrijf, twee burgemeesters en de eindredacteur van een populair tijdschrift voor jonge vrouwen.

Deze documentaire is in oktober 2005 uitgezonden door VPRO’s Tegenlicht. Bekijk hier de uitzending.

-----------------------------------------------------------------------------------------

Bregtje van der Haak: Saoedische oplossingen: Arabische vrouwen aan de top

Saoedi-Arabië is het meest conservatieve land van de Arabische wereld. Vrouwen hebben geen stemrecht, ze zijn verplicht om van top tot teen gesluierd te gaan, ze mogen geen auto rijden en kunnen alleen onder begeleiding van een mannelijke voogd het land verlaten.

Recent lijkt de regering stapvoets enkele hervormingen door te voeren om vrouwen te laten participeren in de economie. Programmamaker Van der Haak gaat met open vizier op zoek naar de realiteit van de werkende vrouw in de Saoedische samenleving. Hoe gaan deze vrouwen om met de beperkte ruimte die aan hen is toegestaan?

Ze gaat op bezoek bij het hoofd van de afdeling kunstmatige bevruchting in een academisch ziekenhuis, de eerste vrouwelijke piloot, een nieuwslezeres en een journaliste. Tenslotte toont een vrouwelijke projectontwikkelaar haar de vergevorderde plannen voor een stad waar 10.000 vrouwen geheel gescheiden van mannen kunnen leven en werken.

Dit tweeluik is in november 2005 uitgezonden door VPRO’s Tegenlicht. Bekijk hier beide uitzendingen.

----------------------------------------------------

Bregtje van der Haak: Satellite Queens

Elke zondagavond kijken miljoenen Arabische mannen en vrouwen naar de gedurfde talkshow Kalaam Nawael. De vier presentatrices bespreken wekelijks actuele onderwerpen en schuwen daarbij geen taboes. Gevoelige kwesties als de emoties van de man, terrorisme, masturbatie en homoseksualiteit worden van verschillende kanten belicht. De show heeft via de satelliet een publiek van 300 miljoen kijkers en zorgt voor een ware revolutie in Arabische wereld

Rania is Libanese, Fawzia Egyptische, Muna Saoedi-Arabische en Fahra Palestijnse. Zij vertegenwoordigen elk niet alleen een ander land maar ook verschillende sociale en intellectuele klassen. In het programma dragen zij elk een eigen visie uit over wat het volgens hen betekent om een Arabische vrouw te zijn in de hedendaagse wereld.

Deze documentaire is in januari 2008 uitgezonden door VPRO’s Tegenlicht. Bekijk hier de uitzending.

Verschillende afleveringen van het programma Satellite Queens is te zien bij Het Gesprek.

------------------------------------------------------------------

Christiaan Snouck Hurgronje: Mekka, uit 1889/2007

“Mekka is de heilige stad van de islam. Ieder jaar opnieuw vindt de bedevaart daarheen plaats, vijfmaal per dag bidden moslims in de richting van Mekka. Mekka is het hart van de islam.

Snouck Hurgronje's Mekka verscheen in 1889 en sloeg in als een bom. Deze studie van binnenuit over Mekka is de eerste – en ook de laatste keer – geweest, dat de Mekkaanse maatschappij in al haar facetten onderzocht en beschreven is. Het is nog steeds een relevant boek. Snouck Hurgronjes ideeën over onze omgang met de ander, in het bijzonder met de moslim, zijn ook voor onze tijd waardevol en bruikbaar.

Fragment:

“Wie een Europese lezerskring in een mohammedaanse familie wil binnenvoeren, moet allereerst enige ingeburgerde misvattingen het hoofd bieden. Bij ons denkt men dat zich in het achterste deel van het huis van een moslim een soort gevangenis bevindt, die harem heet, en waar vier echtgenotes en God weet hoeveel slavinnen de luimen van hun heer dienen, en waaruit zij allen maar zo nu en dan gesluierd tevoorschijn gekropen komen.

In zulke verkeerde voorstellingen worden de Europeanen alleen nog maar gesterkt door de lectuur van reisverhalen, juist omdat dit intieme deel van het islamitische leven voor de reizigers bijna altijd verborgen blijft.“

Wikipedia over Christiaan Snouck Hurgronje

------------------------------------------------------------

Eefje Blankevoort: Iran, stiekem kan hier alles, uit 2007

Dit boek geeft een goede kijk van binnenuit van het huidige Iran: Om seks te hebben kunnen mannen en vrouwen voor een paar uur in het huwelijk treden. Als Iraniers massaal de straat op gaan om tegen Amerika te betogen, komen ze eigenlijk voor het gratis eten en drinken. En vaak zijn martelaren geen helden, maar 'losers'.

“Voor haar onderzoek naar propagandakunst besluit de 24-jarige Eefje Blankevoort naar Iran af te reizen. Ze ontmoet er fulminerende geestelijken en strijders die bereid blijken de islam met hun leven te verdedigen en hoort ze de bekende leuzen tegen het Westen.

Maar in hetzelfde land feest ze mee met Iraanse jongeren en voelt ze zich preuts als op de mobieltjes van haar nieuwe vrienden porno verschijnt. Hoe langer ze in Iran verblijft, hoe meer ze ervan doordrongen raakt dat het land ‘een lichaam met twee zielen’ is: haar vrienden leven meesterlijk tussen de regels door, tot ze op onverwachte momenten hevig verstrikt raken in de netten van het regime.”

Recensie

Zie ook de documentaire Wereldvrouwen: 1 uur, 99 jaar, over het flitshuwelijk in Iran. Uitgezonden door de IKON op 24 maart 2009

-------------------------------------------

Stine Jensen: Turkse Vlinders, uit 2005

“In de lente van 2002 raakte Stine Jensen tijdens een vakantie in Turkije tot over haar oren verliefd op de Turkse kapper Ozan. Wat begint als een onschuldige vakantieliefde, groeit uit tot een langdurige relatie.

Drie jaar lang reist Jensen op en neer tussen Amsterdam en Istanbul. Ze volgt een cursus Turks voor beginners, praat met jonge Turken en Europeanen over hun opvattingen over liefde en seks, en onderzoekt oosterse en westerse liefdesstereotypen in soaps, popmuziek en films. Ze raakt bevriend met drie jonge Turkse vrouwen die verlangen naar een Europese man. Zij ontmoet de bedroefde Mert, die moet kiezen tussen zijn moeder en zijn Nederlandse geliefde; de charmante Fransman Patrick, die elke avond langs de bewaking moet glippen om zijn grote liefde Yildiz te kunnen zien; en Moon, die 31 Turkse mannen in haar datingbestand heeft, maar de ware maar niet kan vinden.

Turkse vlinders is een persoonlijke zoektocht naar de keuzes van vrouwelijke en mannelijke dertigers, uitburgerende Europeanen die hun hart verpand hebben aan Turkije, Turken die dromen van een bestaan in Europa, en het waarom van een interculturele liefde.”

-----------------------------------------------------------

Maurits Berger: Islam onder mijn huid, uit 2003

“Arabist Maurits Berger doet verslag van zijn persoonlijke ervaringen in de islamitische wereld. Hij beschrijft een periode vol aangrijpende gebeurtenissen: de aanslagen van moslimextremisten in Egypte, de tweede intifada in Palestina, de dood van de Syrische dictator Assad en de aanslagen van 11 september.

Maar hoezeer Berger zich ook thuis voelt in de cultuur, de gebruiken en gewoonten in de Arabische wereld, toch blijft hij een buitenstaander. Hij stoort zich aan het gebrek aan individuele vrijheid, maar tegelijkertijd beseft hij dat dat de prijs is die men betaalt voor een sterke gemeenschapszin, hechte familiebanden en duidelijke normen en waarden.

Als Nederlander is hij geneigd de rol van de religie nagenoeg te ontkennen, terwijl die in de Arabische wereld bijna gelijk staat aan iemands identiteit. Religieuze tolerantie staat in beide werelden hoog aangeschreven, maar krijgt een heel andere invulling.

Na 11 september vliegt Berger een half jaar lang iedere drie weken op en neer tussen Syrië en Nederland en wordt hij sterker dan ooit geconfronteerd met het wederzijdse onbegrip tussen twee werelden, die voor hem ook twee thuislanden zijn.”

Recensie

----------------------------------------------------------------------

Joris Luyendijk: Een goede man slaat soms zijn vrouw, uit 1998

“'Fatima, wist jij dat je onderdrukt wordt, met dat hoofddoekje?'
'Hoezo? Dat wil ik zelf. Volgens mij worden Nederlanders juist onderdrukt. Want jullie zijn geen moslim.'
'Maar wij willen helemaal geen moslim worden.'
'Dat kun je niet menen. Wie wil er nou naar de hel?'”

"Joris Luyendijk schreef zich in aan de universiteit van Cairo en leefde een jaar lang tussen Egyptische leeftijdgenoten. In dit boek heten ze Muhammed de Feminist, Ali de Piekeraar, Fundamentalist Imad, Liberaal Hazem. Hij sprak met ze over liefde, islam, het westen, seks, democratie, homo's, joden, fundamentalisme, emancipatie en de zin van het bestaan. En hij noteerde hoe zij en andere 'doordeweekse' Egyptenaren leven, plezier maken, treuren, haten en verliefd worden.”